Almenn starfslýsing fyrir náms- og starfsráðgjafa (uppfærð í janúar 2026)
Náms- og starfsráðgjafi styður einstaklinga við að taka upplýstar ákvarðanir um nám og framtíðarstörf. Hann hjálpar þeim að efla sjálfsþekkingu, takast á við áskoranir í námi og þróa persónulega og félagslega færni. Starfið felur í sér einstaklings- og hópráðgjöf, fræðslu um námstækifæri og vinnumarkaðinn, auk stuðnings við persónuleg málefni. Ráðgjafinn vinnur í nánu samstarfi við ráðþega og aðra sérfræðinga, tekur þátt í stefnumótun og stuðlar að faglegri þróun sinni. Starfið byggir á faglegum viðmiðum, siðareglum og virku samstarfi.
Ráðgjöf og stuðningur
- Veitir einstaklings- og hópráðgjöf um nám, starfsval og persónuleg mál.
- Styður ráðþega við að þróa með sér hæfni til að stýra eigin náms- og starfsferli.
- Aðstoðar einstaklinga við að skilja eigin styrkleika, áhugasvið og markmið.
- Veitir ráðgjöf um námsframvindu, vinnubrögð og sjálfsþekkingu.
- Veitir ráðgjöf vegna persónulegra málefna og samskiptavanda.
Upplýsingagjöf og fræðsla
- Er sérfræðingur í upplýsingagjöf.
- Leiðbeinir um upplýsingaleit og nýtingu upplýsingaveita og rafrænna lausna.
- Upplýsir um úrræði innan menntakerfisins og tengja einstaklinga við viðeigandi þjónustu.
- Skipuleggur og heldur utan um náms- og starfsfræðslu.
- Undirbýr einstaklinga fyrir val á námi og skóla.
- Fræðir um námstækni, sjálfsþekkingu og markmiðasetningu.
- Kynnir náms- og starfs tækifæri og námsmöguleika á mismunandi skólastigum.
Málsvarahlutverk og hagsmunagæsla
- Er málsvari ráðþega sinna.
- Veitir ráðgjöf um réttindi og skyldur.
- Kemur að teymisvinnu og sérúrræðum.
- Vísar einstaklingum áfram til viðeigandi aðila þegar þörf krefur.
Fagleg stjórnun og þróun
- Starfar eftir siðareglum og faglegum viðmiðum stéttarinnar.
- Tekur þátt í stefnumótun og áætlanagerð.
- Sinnir markvissri endurmenntun og sækir faglega handleiðslu eftir þörfum.
Hæfnikröfur
- Starfsleyfi Náms- og starfsráðgjafa.
- Góð samskiptahæfni og menningarnæmi.
- Þekking á íslensku menntakerfi og vinnumarkaði.
- Færni í ráðgjöf og upplýsingagjöf.
- Sjálfstæði í starfi og hæfni til teymisvinnu.
Greinargerð með almennri starfslýsingu fyrir náms- og starfsráðgjafa
Hér á undan er að finna uppfærða, almenna starfslýsingu fyrir náms- og starfsráðgjafa, unnin í kjölfar ákvörðunar á Aðalfundi FNS árið 2023 um að hefja slíkt verkefni. Stjórn FNS 2023–2024 mótaði grunn og ramma verkefnisins og í framhaldinu tók fagráð FNS við. Stjórn FNS 2025-2026 tók svo við afurð fagráðsins og sameinaði í loka útgáfuna sem birt er hér að ofan.
Lögð var mikil áhersla á víðtæka samvinnu og var send út umfangsmikil könnun til alls félagsfólks. Svörum var safnað saman og greint eftir hópum ráðþega. Fagráð FNS sá um úrvinnslu svaranna, meðal annars með fjölmennum fjarfundum þar sem margir komu að verkinu, samræmdu orðalag og unnu sameiginlega úr þeim gögnum sem lágu fyrir. Niðurstaðan er sett fram hér að ofan og birt af stjórn FNS 2025–2026, 15. janúar 2026.
Meginmarkmið almennrar starfslýsingar fyrir náms- og starfsráðgjafa er að auðvelda fagfólki að móta skýran ramma utan um störf sín. Lögð er áhersla á að starfslýsingin nýtist sem fyrirmynd sem náms- og starfsráðgjafar geta stuðst við, við gerð eigin starfslýsingar, með þeim aðlögunum sem nauðsynlegar eru fyrir hvern og einn ráðgjafa og hvert starfssvið.
Náms- og starfsráðgjafar starfa meðal annars í skólum, fyrirtækjum og á atvinnumiðlunum. Starf þeirra getur tekið á sig ólíkar myndir eftir starfsvettvangi en byggir þó á sameiginlegu markmiði um að stuðla að velferð einstaklinga og hafa hagsmuni þeirra að leiðarljósi. Eins og starfsheitið ber með sér eru náms- og starfsráðgjafar sérfræðingar í ráðgjöf sem tengist námi og störfum, hvort sem unnið er með einstaklinga sem eru í námi eða starfi, eða þeim sem standa frammi fyrir vali eða breytingum.
Þrátt fyrir sameiginlegan grunn — markmið, sérmenntun og starfsheiti — kom í ljós að ýmis atriði aðgreina störf náms- og starfsráðgjafa eftir því hvort þeir starfa innan skólakerfisins eða utan þess. Félagsfólk getur nálgast sérstakan viðauka um þessi atriði á innri vef félagsins.
